Hernia: symptomen, oorzaken en hoe fysiotherapie helpt bij herstel

Wat is een hernia?

Een hernia wordt gezien als een uitstulping van een tussenwervelschijf in de wervelkolom. Deze uitstulping kan irritatie geven op een zenuw, waardoor pijn, tintelingen of krachtverlies ontstaan. De meest bekende vormen zijn de rughernia (lumbaal) en de nekhernia (cervicaal).

Het systeem van wervels, tussenwervelschijven, kapsels, banden, zenuwen en spieren in je rug is een complex maar zeer sterk systeem. Het systeem kan sterk en soepel tegelijk zijn. Echter bij een hernia zien we vaak dat er pijn optreedt door irritatie van de zenuwwortel op de plek waar deze het centrale zenuwkanaal in de wervelkolom verlaat. Dit kan de volgende klachten geven.

• Pijn in rug of nek
• Tintelingen in arm of been
• Doof gevoel
• Krachtverlies

Wist je dat?

Uit een groot overzichtsonderzoek van Brinjikji et al. (2015) blijkt dat hernia’s en andere veranderingen aan de tussenwervelschijf vaak ook worden gezien bij mensen zonder rug- of nekklachten. Dat betekent dat de ernst van de afwijking op een scan niet altijd overeenkomt met de ernst van de pijn. Daarom kijkt een fysiotherapeut altijd verder dan alleen de MRI of röntgenfoto.

Oorzaken van een hernia

Een hernia ontstaat zelden door één moment of verkeerde beweging, maar meestal door een combinatie van mechanische en biologische belasting.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Langdurige verkeerde houding
• Zwaar tillen of overbelasting
• Langdurig zitten (vooral met gebogen rug)
• Erfelijke aanleg
• Slijtage of veroudering
• Trauma of ongeluk

Daarnaast spelen biopsycho- sociale factoren een belangrijke rol. Stress, vermoeidheid, weinig herstelmomenten of negatieve verwachtingen (“ik heb iets kapot in mijn rug”) kunnen het zenuwstelsel gevoeliger maken en pijn langer laten aanhouden. Een hernia is dus niet alleen een lichamelijk probleem, maar ook een kwestie van hoe jouw lichaam en brein op belasting reageren.

Beginnende hernia: symptomen herkennen

Een hernia hoeft niet meteen heftig te beginnen. Soms zijn de klachten vaag of lijken ze op spierpijn. Let op deze signalen:

• Zeurende rug- of nekpijn
• Stijfheid, vooral in de ochtend
• Tintelingen of doof gevoel in arm of been
• Krachtverlies bij tillen of vasthouden
• Schietende pijn bij hoesten, niezen of persen
• Moeite met lang zitten of staan

Nekhernia symptomen

Een nekhernia geeft klachten die uitstralen vanuit de nek naar de arm of hand, doordat een zenuwwortel in de nekwervelkolom geïrriteerd raakt.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• Pijn in de nek, vaak aan één kant
• Uitstralende pijn naar schouder, arm of hand
• Tintelingen of doof gevoel in arm of hand
• Verminderde kracht in de arm of hand
• Hoofdpijn vanuit de nek
• Beperkingen in nekbewegingen

Belangrijk: De ernst van de klachten zegt niet altijd iets over de ernst van de hernia. Iemand met een grote hernia kan weinig pijn hebben, terwijl iemand met een kleine uitstulping veel klachten kan ervaren. Het hangt sterk af van het complete plaatje. Je fysiotherapeut kan goed helpen om hier inzicht in te krijgen.

Wat kun je zelf doen bij een hernia?

Een hernia hoeft niet te betekenen dat je stil moet blijven zitten. Integendeel: Bewegen is juist belangrijk. Tips:

• Blijf bewegen, maar doe dit vanuit vertrouwen en controle
• Wissel vaak van houding – afwisseling is beter dan perfect rechtop zitten
• Vermijd langdurig voorovergebogen werken
• Doe ontspannings- en ademhalingsoefeningen

Samen met je fysiotherapeut werk je aan het creeëren van een optimale situatie zodat het lichaam zelf kan herstellen.

Thuisoefeningen bij een nekhernia

Voer onderstaande oefeningen rustig en gecontroleerd uit. Stop bij toename van pijn, tintelingen of duizeligheid. Haal adem en ontspan en probeer de oefening opnieuw of pas de oefeningen aan zodat het bewegen ontspannen en soepel verloopt.

1. 1. Hoofd draaien (rotatie)– Draai je hoofd rustig naar rechts (3 sec. vasthouden), daarna naar links. Herhaal 5 keer per kant.
   2. Schouder rollen – Trek uw schouders omhoog richting uw oren zonder uw hoofd te bewegen. Rol hierna rustig naar achteren en naar beneden terwijl u uw schouderbladen naar elkaar toetrekt. Ontspan, beweeg terug naar de beginpositie en herhaal zoals aangegeven.
   3. Armen zwaaien – Maak lengte via uw wervelkolom en trek uw kin in. Draai uw bovenlichaam, zwaai uw armen rond uw middel en ‘raak’ de heup met uw arm. Nadat u de heup heeft geraakt, laat u de armen de andere kant op zwaaien.
   4. Armen zwaaien (naar voren en achteren) – Zwaai afwisselend de armen naar voren en naar achteren terwijl u de balanslijn behoudt. Houd uw knieën ontspannen en veer zachtjes in met de armzwaaien. Zet uw adem niet vast, adem ontspannen mee met de beweging.

Wanneer is een hernia een alarmsignaal?

Neem direct contact op met je huisarts bij:

• Ernstig krachtverlies in arm of been
• Snel verergerende gevoelsuitval
• Niet kunnen plassen of urineverlies
• Heftige, onhoudbare pijn
• Koorts in combinatie met rug- of nekpijn
• Niet kunnen buigen van de nek of kin op de borst leggen
• Sufheid, misselijkheid of verwardheid

Fysiotherapie bij een hernia

Een fysiotherapeut speelt een belangrijke rol bij herstel. De fysiotherapeut helpt bij het verklaren van de symptomen en werkt samen aan het vertrouwen in bewegen door middel van oefeningen, ontspanning en het bespreken van herstel belemmerende factoren.

De behandeling richt zich op:

• Het vergroten van vertrouwen in, en controle over het bewegen.
• Opbouwen van kracht en belastbaarheid
• Inzicht krijgen in stress-, werk- en leefstijlfactoren die herstel kunnen vertragen

De fysiotherapeut kijkt niet alleen naar de rug of nek, maar naar het totaalplaatje: hoe jij beweegt, rust, werkt en herstelt. Die brede aanpak (biopsychosociaal model) vergroot de kans op duurzaam herstel.

Wil je weten hoe fysiotherapie jou kan helpen bij een hernia? Neem contact met ons op en samen maken we een plan dat past bij jouw klachten en herstel.

Veelgestelde vragen over hernia en fysiotherapie